الا لا يَمْنَعَنَّ رَجُلًا مَهابَةُ النّاسِ انْ يَتَكَلَّمَ بِالْحَقِّ اذا عَلِمَهُ ، الا انَّ افْضَلَ الْجِهادِ كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ سُلْطانٍ جائِرٍ . « 1 » اى مردم ! ترس از افراد ، شما را مانع از گفتن حقى كه مىدانيد نشود ، بدانيد كه بالاترين جهاد گفتن حق در برابر سلطان ستمگر است . در مسئلهء بيان حق گرچه به ضرر خود باشد ، عمل حضرت آسيه ، و مؤمن آل فرعون ، و حبيب نجّار ، و ابوذر غفارى ، و ميثم تمّار ، و رشيد هجرى و حجر بن عدى و امثال اينان براى ما حجت شرعى ودليل الهى است . 18 و 19 - اندك شمردن خوبىهاى خود و بسيار ديدن زشتىهاى خويش ريشهء اندك ديدن خوبىهاى خود ، گرچه بسيار باشد ، و بسيار ديدن زشتىهاى خويش گرچه اندك باشد ، تجلى صفت با عظمت تواضع در وجود انسان است . و مبدأ بسيار ديدن خوبىهاى خويش گرچه قليل باشد ، و كم ديدن زشتىهاى خود گرچه بسيار باشد عجب و خودبينى آدمى است . انسانى كه اين معناى حقيقى را در ذات قلبش يقينى كرده كه در تمام هستى و شؤون خويش مملوك حضرت حق است ، و آنچه خير و بركت و خوبى و فضيلت در زندگى اوست فقط و فقط از جانب حضرت اوست و او را در اين زمينه اختيارى نيست ، و هر چه شر و رذيلت و گناه است برخاسته از هواى نفس وغرور اوست و ربطى به حضرت محبوب ندارد ، عبادات و خوبىهاى بسيار خود را اندك بيند ، و گناه و معصيت ناچيز خويش را بسيار پندارد ، و به عبارت ديگر منشأ خوبى و طاعت را خود نداند ، تا بسيار شمارد ، و مبدء معاصى را او نبيند تا بسيارش را اندك داند .

--> ( 1 ) - كنز العمال : 15 / 923 ، ذيل حديث 43587 ؛ فيض القدير : 2 / 228 .